Sneed Vincent van Gogh echt zijn oor af? En waarom?

Vincent van Gogh is een van de bekendste schilders die Nederland ooit heeft voortgebracht. In Amsterdam is zelfs een heel museum gewijd aan de schilder van de ‘Zonnebloemen’ en de ‘Aardappeleters’.

Op een zelfportret staat de schilder afgebeeld met een verband om zijn hoofd. Het verhaal gaat dat dit is omdat hij zijn oor afgesneden heeft, maar is dit wel echt zo? En belangrijker nog: Waarom zou hij dat gedaan hebben?

Zelfportret met afgesneden oor Bron Vincent van Gogh

Zelfportret met afgesneden oor | Bron: Vincent van Gogh

Wat is er precies gebeurd?

In 1888 woonde van Gogh met collega kunstenaar Paul Gauguin in het ‘gele huis’ een gedeelde woning in Arles in Zuid-Frankrijk, waar de kunstenaars woonden en werkten. Van Gogh wilde hier een kunstenaarskolonie beginnen, maar Gauguin was de enige die hier op afkwam.

Portret van Gauguin Bron Vincent van Gogh

Portret van Gauguin | Bron: Vincent van Gogh

Op 23 december 1888 kregen van Gogh en Gauguin ruzie, mogelijk omdat Gauguin weer wilde vertrekken. Van Gogh bedreigde tijdens deze ruzie Gauguin met een scheermes en sneed hier toen per ongeluk zijn eigen oorlel mee af. Een ander verhaal is dat hij in een vlaag van waanzin een deel van zijn oor afsneed nadat Gauguin na de ruzie vertrokken was.
Zelfportret als schilder (met oor), Bron Vincent van Gogh

Zelfportret als schilder, maar dan met oor | Bron: Vincent van Gogh

Er wordt geclaimd dat van Gogh aan verschillende ziekten geleden zou hebben. Van depressiviteit tot syfilis tot epilepsie. Ook had van Gogh op de bewuste avond waarschijnlijk veel absint gedronken, een groen drankje waar veel alcohol in zit en wat hallucinerend kan werken. Dit kan allemaal hebben bijgedragen aan een geesttoestand waarin van Gogh een deel van zijn oor wegsneed.
Vincent van Gogh zonnebloemen schilderend Bron Paul Gauguin

Vincent van Gogh zonnebloemen schilderend | Bron: Paul Gauguin

[RELATED id=’241250′]

Maar er is ook nog een andere theorie…

Ook deze theorie begint met een ruzie tussen van Gogh en Gauguin. Gauguin had van Gogh verteld dat hij van plan was om weg te gaan uit het huis wat zij samen deelden. Hier kregen zij ruzie over, waarna van Gogh Gauguin de straat op volgde. Hier snijdt Gauguin met een degen een stuk af van het oor van Van Gogh.

Zelfportret met verbonden oor Bron Vincent van Gogh

Zelfportret met verbonden oor | Bron: Vincent van Gogh

Wat de ware toedracht is, zullen we misschien nooit zeker weten. De experts houden vast aan de eerste theorie, maar veel eigentijdse bronnen zijn er niet over. Er heeft in de krant maar een klein stukje gestaan over het incident en van Gogh claimde dat hij het zich niet goed kon herinneren. Wel staat vast dat het verhaal dat van Gogh zijn hele oor afsneed niet klopt, het gaat hier slechts om zijn linker oorlelletje.

Krantenartikel over het oor-incident, Bron Forum RÇpublicain, zondag 30 december 1888, van Gogh museum

Krantenartikel over het oor-incident, Bron Forum Républicain, zondag 30 december 1888| Bron: Van Gogh Museum

[RELATED id=’238887′]

Wat doe je met een afgesneden oorlel?

Toen zat van Gogh plotseling met een los stukje oor. ‘Wat kan ik doen met een stukje oor?’, zal van Gogh gedacht hebben. Hij pakte het stukje oor in en gaf dit aan Rachel, een prostituee, met de woorden: “Bewaar dit object goed”. Hoewel letterlijk een stukje van jezelf geven misschien heel romantisch lijkt, raden wij dit niet aan. Van Gogh kwam na deze actie in het ziekenhuis terecht en later zelfs in een psychiatrische inrichting.

Sugababe, het oor van Vincent van Gogh Bron Diemut Strebe, ZKM Media Museum

Sugababe, het oor van Vincent van Gogh Bron | Bron: Diemut Strebe, ZKM Media Museum

Het oor van Van Gogh blijft echter tot de verbeelding spreken. Kunstenares Diemut Strebe heeft met DNA-materiaal van een afstammeling van de broer van Van Gogh een oor gekweekt in de vorm van het oor van Vincent van Gogh. Dit oor kan door middel van een microfoonsysteem en een computer zelfs echt horen. Als je niet zoals Rachel een oorlel, maar het hele oor van van Gogh wilt hebben, is dat met voldoende budget dus mogelijk. Misschien leuk als romantisch cadeau? (KC)

Reageer op artikel:
Sneed Vincent van Gogh echt zijn oor af? En waarom?
Sluiten