Zo kwam deze Franse koning aan zijn vreemde bijnaam

Zo kwam deze Franse koning aan zijn vreemde bijnaam

Op 28 januari 1393 werd in Parijs het Bal des Ardents gehouden, een gemaskerd bal waar koning Karel VI van Frankrijk samen met vijf adelen een dans opvoerde. Tijdens de voorstelling brak er een brand uit waardoor vier dansers op gruwelijke wijze om het leven kwamen. Daarover later meer. Maar spoiler-alert: Karel VI, bijgenaamd Karel De Waanzinnige, was een van de twee overlevenden.

https://twitter.com/vnnbrg

Karel De Waanzinnige. Nooit van gehoord. Wie was die man?

In 1380 overleed koning Karel V de Wijze en trad zijn zoon Karel VI op twaalfjarige leeftijd aan als zijn opvolger. De eerste jaren werd hij daarin bijgestaan door een regentschap van vier daartoe aangewezen ooms. Of eigenlijk maar één, want twee ooms hadden geen enkele interesse in die taak en weer een andere plunderde de staatskas en vertrok naar Italië. In 1387 nam Karel het bewind over en stuurde zijn ooms de laan uit. Hij sloot vrede met Engeland, verlaagde de belastingen en installeerde een stabiele centrale regering.

Tot zover alles goed.

kroning van karel de waanzinnige

In 1392 ervoer Karel zijn eerste aanval van krankzinnigheid. Iets waar hij zijn verdere leven last van zou houden. John V., de hertog van Bretagne, liet een aanslag plegen op een van Karels vertrouwelingen. De aanslag mislukte maar Karel liet dit niet over zijn kant gaan. Hij kreeg last van ‘onbedwingbare woede’. Dit werd mede veroorzaakt doordat Karel zich persoonlijk aangevallen voelde en met hem de hele monarchie. Karel trok er direct met een klein leger op uit om Bretagne binnen te vallen. Onderweg draaide hij compleet door en viel zijn eigen ridders aan, waaronder ook zijn broer.
Karel wist vier van zijn ridders te doden en stopte pas toen hij door zijn eigen kamerheer in een coma werd geramd. De rest van de week was hij lekker rustig.

Karel de Waanzinnige

En toen?

Nou, eenmaal wakker geloofde Karel dat hij van glas was en vermaakte zich door hele dagen ‘jammerend als een wolf’ door de hallen van het kasteel te rennen. Vaak wist hij zijn eigen naam niet meer, laat staan die van zijn vrouw en kinderen. Om het land nog een beetje voor chaos te behoeden werd zijn vrouw, koningin Isabella, aangewezen als voogd van hun oudste zoon, de latere koning Karel VII. Op die manier kwam de politieke macht vooral bij haar te liggen in plaats van bij haar waanzinnige echtgenoot. Vanuit de hofarts kwam het advies de koning niet op te zadelen met zorgen of irritaties. In de praktijk hield dit in dat er voortdurend feestjes werden gegeven om Crazy Charlie in het gareel te houden.

Ah, het Bal waarover je het eerst had!

Bingo! Om het zoveelste huwelijk van haar hofdame te vieren, organiseerde koningin Isabella een bal. Geheel volgens traditie werd dit gevierd met plagerijtjes, muziek en gekostumeerde entertainers. Voor dit specifieke bal was er iemand (we noemen geen namen, maar Huguet de Guisay) op het thema ‘wilden uit het bos’ gekomen. De koning, vier jonge ridders en De Guisay zelf, hulden zich van top tot teen in linnen gewaden. Deze werden met met hars ingestreken en volgehangen met uitgeplozen touw. Hetzelfde materiaal bedekte de gezichten van de dansers om hun identiteit voor het publiek verborgen te houden. De meeste aanwezigen wisten niet eens dat de koning een van de dansers was. Met het oog op de kostuumkeuze gold er een streng verbod op fakkels en kaarsen.

Karel de Waanzinnige

En daar ging het mis

Je snapt het. Terwijl de dansers dansten, besloot Karel in de hoek van de zaal zijn ook aanwezige jonge tante te vermaken. De andere vijf dansers hielden elkaar stevig vast en dansten verder. Op dat moment betrad de broer van Karel, Louis I, de zaal. Te laat, ladderzat en met een fakkel in zijn hand. Volgens ooggetuigen hield Louis de fakkel dichtbij het gezicht van een van de dansers om zijn identiteit te onthullen. Anderen verklaarden dat hij de fakkel gooide. Enfin, niet veel later stonden alle dansers in brand.

De koning, die niet naast de anderen stond, werd door zijn tante direct afgeschermd en kwam goed weg. Ook een van zijn ridders wist op tijd in een vat water te springen. Met de anderen liep het slechter af. Een aanwezige monnik omschreef het als volgt: “Vier mannen verbrandden levend, hun vlammende genitaliën vielen op de vloer, gevolgd door een stroom bloed.” Stemmig.

[RELATED id=’223639′]

Louis I werd verantwoordelijk gehouden voor het drama en moest voor straf een kapel laten bouwen. De arme Karel raakte door de stress volledig arbeidsongeschikt en mocht uitsluitend nog een ceremoniële rol vervullen. En dan alleen in zeer uitzonderlijke gevallen. Aan het begin van de 15e eeuw was men hem bijna vergeten. Wat een feestelijke gelegenheid moest zijn, mondde uit in een tragedie en luidde een nieuw tijdperk van koninklijke rampspoed in. Het zou ruim tweehonderd jaar duren voor de Franse monarchie haar reputatie had hersteld. (PV)