Hoe een slordigheidje zorgde voor de ontdekking van een medicijn dat nu onmisbaar is

De Schotse onderzoeker Alexander Fleming had in 1928 vakantie. Hiervoor moest hij zijn onderzoek naar de stafylokokken-bacterie twee weken achterlaten. Stafylokokken is een bacterie die ontstekingen kan veroorzaken. Fleming moest er dan ook heel voorzichtig mee om gaan.

Alexander Fleming aan het werk

Alexander Fleming aan het werk | Bron: Wikipedia

Dat ging alleen even mis

Voor zijn vakantie had hij een van de kweekjes met stafylokokken niet goed afgesloten. Toen Fleming na twee weken terugkwam van vakantie zag hij dat er schimmel op een van de kweekjes zat.

Penicilline-schimmel

Penicilline-schimmel | Bron: Scientias.nl

Penicilline-schimmel

In plaats van het kweekje als verloren te beschouwen en gelijk weg te kieperen ging Fleming er met nieuwe energie van zijn vakantie mee aan de slag. Hij onderzocht de schimmel uitgebreid en kwam er zo achter dat deze schimmel heel nuttig was. Hij merkte dat de proefdieren waarop hij de schimmel testte geen nadelige gevolgen van het middel ondervonden, terwijl schadelijke bacteriën wel gedood werden. Fleming publiceerde over dit middel in een wetenschappelijke publicatie en schreef hierin dat het stof, die hij penicilline noemde, zou kunnen werken als geneesmiddel. Alexander Fleming had het eerste antibioticum ontdekt.

Antibioticum?

Het woord antibioticum komt je misschien bekend voor. Een antibioticum is een geneesmiddel wat je voorgeschreven krijgt bij een bacteriële infectie. Je hebt het waarschijnlijk wel eens gebruikt.

Chemische samenstelling Penicilline

Chemische samenstelling Penicilline | Bron: Wikipedia

Bijna ging deze doorbraak in de geneeskunde alsnog niet door. Fleming wilde uit idealistische redenen namelijk geen patent aanvragen op het geneesmiddel. Daardoor zou iedereen het zomaar mogen namaken, wat ook de bedoeling van Fleming was.

Goed plan toch?

Dat klinkt misschien goed, maar fabrikanten van de geneesmiddelen zagen geen mogelijkheid om winst te maken met het nieuwe geneesmiddel als hun concurrenten het gelijk na konden maken en namen het niet in ontwikkeling. Penicilline was namelijk nog niet af. Je kan een patiënt natuurlijk niet een hap schimmel geven. De werkzame stof moest hieruit geïsoleerd worden voordat deze gebruikt kon worden als geneesmiddel.

Totdat…

Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak was er plotseling veel vraag naar nieuwe geneesmiddelen. Er werd plotseling weer onderzoek gedaan naar nieuwe geneesmiddelen en in 1940 lukte het onderzoekers Ernst Boris Chain en Howard Florey om de werkzame stof te isoleren. Nu kon penicilline ontwikkeld worden tot geneesmiddel.

Howard Florey

Howard Florey | Bron: Wikipedia

In 1942 kreeg Anne Miller als eerste niet-militaire patiënt penicilline toen ze na een miskraam en voedselvergiftiging een infectie had. Door het antibioticum overleeft ze de levensbedreigende infectie. Penicilline zou hierna nog vele levens redden. Ook nu, meer dan 60 jaar later, wordt dit geneesmiddel nog steeds met veel succes ingezet.

Ernst Boris Chain

Ernst Boris Chain | Bron: Wikipedia

Fleming, Chain en Florey kregen in 1945 de Nobelprijs voor Geneeskunde voor de ontdekking van penicilline. Zonder Fleming zou dit middel nooit ontdekt zijn, dus zijn slordigheidje heeft veel levens gered. Het ongelukje met de stafylokokken-bacterie pakte toevallig heel goed uit: het werd een revolutie in de geneeskunde. (KC)

Meer vreemde geschiedenisverhalen lezen? Check hier onze basket!

Promoted Froots

Meer Froots