Hoe een docent een blanke klas op een bijzondere manier liet ervaren wat racisme is

Toen in 1968 activist Martin Luther King werd doodgeschoten, greep dit schooljuf Jane Elliott erg aan. Ze merkte echter al snel dat het op haar negen- en tienjarige leerlingen veel minder indruk maakte. Aangezien Jane op het Amerikaanse platteland woonde had ze een klas vol witte kindjes. Aangezien deze kinderen weinig ervaring hadden leek de les van juf Jane langs hen heen te gaan.

Martin Luther King

Martin Luther King | Bron: Wikipedia

Jane vond het echter heel belangrijk dat haar leerlingen wel meekregen hoe erg racisme is en bedacht daarom een alternatieve lesmethode voor haar leerlingen. Ze bedacht dat haar leerlingen pas echt over racisme konden leren als ze het zelf zouden voelen.

Jane Elliott

Jane Elliott | Bron: Jane Elliott

Maar hoe doe je dat in de klas blanke kinderen?

De lerares besloot om de klas in twee groepen in te delen, niet gebaseerd op huidskleur, maar op oogkleur. De lerares schreef het woord melanine op het bord. Melanine is een pigment dat zorgt voor kleur in huid en ogen.

Juf Jane vertelde haar leerlingen echter dat melanine nog een functie had. Meer melanine zou zorgen voor een grotere intelligentie. Hierdoor zouden volgens Jane kinderen met bruine ogen slimmer zijn dan hun klasgenoten met lichtere ogen.

Blauw met bruine ogen

Blauw met bruine ogen | Bron: Okerr via Deviant art

Natuurlijk was alleen deze mededeling niet genoeg om voor een geslaagd experiment te zorgen. De kinderen met bruine ogen kregen als de ‘betere’ en slimmere kinderen ook allemaal privileges. Zo mochten ze bijvoorbeeld langer pauze houden en extra opscheppen met de lunch.

En daar gingen de leerlingen in mee?

Hoewel de kinderen eerst protesteerden tegen deze nieuwe omgangsvormen, duurde het niet lang voor ze er in mee gingen. De kinderen met bruine ogen gingen zich echt beter voelen dan de kinderen met blauwe ogen en gingen deze zelfs pesten, waardoor de kinderen met lichte ogen onzekerder werden.

Bruine en blauwe ogen

Bruine en blauwe ogen | Bron: Mashable

Toen de leerlingen de volgende dag weer op school kwamen, waren de rollen echter omgedraaid. Nu waren de kinderen met de lichte ogen de groep die in het zonnetje gezet werd. Opvallend is echter dat er nu minder gepest werd in de klas dan de vorige dag. De leerlingen wisten nog goed van de vorige dag dat het helemaal niet leuk was om de onderdrukte groep te zijn.

Toen het experiment de middag van de tweede dag afgelopen was, besprak de juf de geleerde les met de leerlingen. Voor de deelnemers aan het experiment was de ervaring letterlijk een eye opener. Hierdoor werd racisme plotseling een stuk minder abstract, een les die de leerlingen van Jane Elliott hun hele leven bijbleef.

En dat was het?

Het experiment kreeg echter nog een veel grotere reikwijdte dan alleen de klas van Jane Elliott. De juf werd door Talkshow host Johnny Carson uitgenodigd om op televisie te vertellen over haar aparte lesmethode.

Johnny Carson

Johnny Carson | Bron: Wikipedia

Er kwamen veel reacties op de uitzending. Veel kijkers vonden het wreed om kinderen aan zo’n experiment bloot te stellen. Ook in Iowa werd niet al te positief gereageerd op Jane. Uiteindelijk werd ze weggepest uit haar woonplaats Riceville. Dit hield haar echter niet tegen om door te gaan met haar experimenten en om wereldwijd mensen te leren over racisme.

En nu?

Het blauwe en bruine ogen experiment is nu een klassieker op het gebied van psychologische experimenten. Hoewel het tegenwoordig niet meer zomaar op bassischoolkinderen uitgevoerd mag worden, wordt het nog steeds regelmatig gedaan door psychologiestudenten. (KC)

Reageer op artikel:
Hoe een docent een blanke klas op een bijzondere manier liet ervaren wat racisme is
Sluiten