Hoe een bijzondere codetaal het Amerikaanse leger hielp tijdens de Tweede Wereldoorlog

Hoe een bijzondere codetaal het Amerikaanse leger hielp tijdens de Tweede Wereldoorlog

Understatement: De geschiedenis van de Verenigde Staten is geen rooskleurige voor de oorspronkelijke bewoners van die regio. Kolonisten stalen hun land en als bonus werden ze bij bosjes afgeslacht. Maar toen de Amerikaanse regering tijdens de Tweede Wereldoorlog een beroep deed op leden van de Navajo-stam, gaven zij hier desondanks trots gehoor aan. Dit is het bijzondere verhaal van de Codesprekers van de Navajo.

Waarom de Navajo?

Goede communicatie is essentieel in elke oorlog, zo ook in de Tweede Wereldoorlog. Om op de hoogte te blijven van elkaars aanvals- en verdedigingsplannen, was het wel handig als de bataljons en schepen onderling contact met elkaar hadden. Maar wanneer de vijand deze boodschappen zou onderscheppen, kon dat cruciale gevolgen hebben voor de uitvoer van die plannen. Het gebruik van codetaal was daarom van levensbelang.

navajo codetaal
Navajo-reservaat in New Mexico, 1940 | Bron: Navajopeople.org

Philip Johnston, een veteraan uit de Eerste Wereldoorlog, was weliswaar zelf geen inheemse Amerikaan, maar hij had een groot deel van zijn jeugd doorgebracht in een Navajo-reservaat. Hij was als zoon van een missionaris opgegroeid met Navajo-kinderen en volledig ingewijd in hun taal en gebruiken. Op een dag las hij in de krant een artikel over een legerdivisie in Louisiana die zich bezighield met het bedenken van een codetaal. Bij Johnston ging direct een lampje branden. De volgende dag haastte hij zich naar Camp Elliott en presenteerde zijn idee aan de dienstdoende verbindingsofficier.

Dit werd natuurlijk direct enthousiast ontvangen?

Niet gelijk. Deze officier, luitenant-kolonel James E. Jones, was allerminst onder de indruk van Johnstons plan. Er was eerder al geëxperimenteerd met een soortgelijk idee, maar dat was uiteindelijk op niets uitgelopen. Inheemse Amerikanen hadden simpelweg nooit een reden gehad om vertalingen van woorden als ‘tank’ en ‘machinegeweer’ aan hun taal toe te voegen. Het decoderen van Engelse leenwoorden was zelfs voor de meest simpele Japanse soldaat een koud kunstje.

Maar Johnston had nog een idee. In plaats van het woord ‘machinegeweer’ aan de taal van de Navajo toe te voegen, zou er een vervangend woord uit die taal worden gekozen. Zo werd het machinegeweer een snel-vurend musket, een slagschip een walvis en een gevechtsvliegtuig werd een kolibrie. Een demonstratie van het uitgewerkte idee verliep succesvol en een verzoek om tweehonderd Navajo-rekruten werd ingediend.
Ze kregen er dertig.

navajo codetaal
Rekruten Henry Bake Jr. en George H. Kirk (1943) | Bron: CIA.gov

De meeste van hen waren zelfs nog nooit van het reservaat af geweest, dus de overgang naar het militaire leven viel hen zwaar. Uiteindelijk viel er slechts één af, de overige 29 jonge Navajo-mannen werkten dag en nacht aan het ontwikkelen en leren van de code. Toen de code gereed was, werden de Navajo-rekruten uitvoerig getest. Er mochten absoluut geen fouten in de code zitten. Eén verkeerd vertaald woord kon duizenden doden aan geallieerde zijde betekenen. Ook hadden de Navajo de gewoonte om ter plekke een woord te verzinnen wanneer ze even niet op de juiste term konden komen.

Was de code toen klaar?

Nou; aanvankelijk bestond de code uit vertalingen van 211 Engelse woorden die veel werden gebruikt binnen het leger. Daarnaast werd een Navajo-equivalent van het alfabet toegevoegd om woorden te kunnen spellen. Zo kende de code bijvoorbeeld het woord Moasi, wat cat betekent, om de letter c aan te duiden. Eén van de cryptografen in dienst van het Amerikaanse leger merkte op dat de code wel erg vaak dezelfde letters gebruikte om niet-bestaande woorden gewoon te spellen. Dit maakte het voor de Japanners niet al te lastig de code te kraken. Hierop werden nog eens tweehonderd woorden toegevoegd.

[RELATED id=’232285′]

De bevelhebbers in het veld stonden niet meteen positief tegenover deze vernieuwing. Maar het duurde niet lang voor ze zagen hoe snel en succesvol de communicatie verliep door het gebruik van deze nieuwe code. Een code die overigens nooit ergens werd opgeschreven, maar uitsluitend mondeling werd gebruikt. Van 1942 tot 1945 mengden ruim 44.000 inheemse Amerikanen zich in de strijd in de Stille Oceaan, op beruchte plaatsen als Guadalcanal en Iwo Jima. Onder hen zo’n vierhonderd codesprekers, die niet alleen op het gebied van communicatie werkten, maar als reguliere soldaat in het veld opereerden.

navajo codetaal
Kodakmomentje tussen het puin van Okinawa | Bron: Defensemedianetwork.com

De inheemse Amerikanen kampten echter wel met een groot probleem: het gebeurde maar al te vaak dat de eigen troepen hen aanzagen voor Japanners en het vuur openden. Met dodelijk gevolg. Dit leidde er uiteindelijk toe dat de codesprekers vrijwel allemaal rondliepen met een persoonlijke lijfwacht.

De Navajo hebben een grote rol gespeeld in het Amerikaanse succes in de Stille Oceaan. Maar ook toen de geallieerde troepen de stranden van Normandië bestormden waren zij aanwezig. De code die zij hadden gecreëerd, bleek de gehele oorlog niet te kraken door de Japanners.

Zelf de code leren en gelijk een woordje Navajo over de grens spreken? Dat kan, de inmiddels gedeclassificeerde geheimtaal vind je hier. (PV)