Het verhaal achter het meesterwerk: het gesigneerde urinoir ‘Fountain’

Het verhaal achter het meesterwerk: het gesigneerde urinoir ‘Fountain’

In 1917 zette kunstenaar Marcel Duchamp onder het pseudoniem R. Mutt de kunstwereld op zijn kop en veranderde het beeld dat wij allemaal van kunst hebben. Hij creëerde een compleet nieuw type kunstwerk en beïnvloedde het verloop van de kunstgeschiedenis.

Hoe kreeg hij dat voor elkaar?

In 1917 leverde Duchamp onder het Pseudoniem R. Mutt een kunstwerk in voor zijn bijdrage aan de eerste jaarlijkse show van de Society of Independent Artists in het Grand Central Palace in New York. Hij leverde niet zomaar een werk in, maar koos er voor om een urinoir te signeren, te kantelen en in te zenden.

Fountain Bron Marcel Duchamp foto Alfred Stieglitz

Dit werk genaamd Fountain werd door de commissie waar Duchamp ook deel van uitmaakte afgewezen, terwijl in principe alle werken van kunstenaars die een bijdrage betaalden, geaccepteerd werden. Uit verontwaardiging over deze afwijzing zegde Duchamps zijn positie in het bestuur van de vereniging op. Het werk werd in plaats daarvan tentoongesteld in de studio van fotograaf Alfred Stiegitz en hier ook gefotografeerd.
[RELATED id=’240492′]
Zelfportret Alfred Stieglitz

Zelfportret Alfred Stieglitz | Bron: Alfred Stieglitz

Een nieuw type kunstwerk: ‘Readymade’

Door Fountain en het andere werk van Duchamps ontstond een heel nieuw type kunstwerk: de readymade. De readymade is een kunstwerk dat, zoals de naam al impliceert, niet door de kunstenaar gemaakt wordt, maar al gemaakt is. De kunstenaar maakt dus niet zelf iets met zijn eigen handen, maar kiest er voor een bestaand voorwerp tentoon te stellen, waarmee hij iets wil vertellen of juist vragen stellen.

Duchamp is de uitvinder van de readymade. In 1913 maakte hij het kunstwerk Bicycle Wheel, waarvoor hij een fietswiel en een krukje tot een kunstwerk combineerde. Fountain is een van de eerste readymades, vier jaar na de eerste readymade gemaakt. Duchamp choqueerde de kunstwereld met dit nieuwe type kunstwerk. Tegenwoordig is de readymade als kunsttype niet meer choquerend. Sterker nog, heel veel kunstenaars maken hier gebruik van. Kunst gaat nu dan ook meer over ideeën, dan over kunstenaars die perfect de realiteit kunnen weergeven in een tekening of schilderij.

Replica Fountain Bron Marcel Duchamp Scottish National Gallery of Modern Art

De originele Fountain bestaat niet meer en is alleen nog op foto’s te zien. In de jaren ‘60 heeft Duchamp hier replica’s van laten maken. Momenteel bestaat er niet één Fountain, maar wel zeventien! Aangezien een kunstwerk als Fountain om het idee gaat en over het stellen van kritische vragen over kunst, is het niet erg dat het origineel niet meer bestaat. Het gaat hier immers niet om het vakmanschap van de kunstenaar. De replica’s brengen het idee achter het kunstwerk ook goed over. (KC)

Fountain 1917, replica 1964 by Marcel Duchamp 1887-1968
Fountain 1917, replica 1964 | Bron: Marcel Duchamp 1887-1968
Duchamp met Bicycle wheel Bron Mattatuck Museum
Duchamp met Bicycle wheel | Bron: Mattatuck Museum

[RELATED id=’236674′]
Bicycle wheel Bron Marcel Duchamps

Bicycle wheel | Bron: Marcel Duchamps
Replica Bicycle wheel Bron Marcel Duchamp Gaagosian Gallery
Replica Bicycle wheel | Bron: Marcel Duchamp – Gaagosian Gallery
Marcel Duchamp
Marcel Duchamp | Bron: Onbekend