Het bijzondere verhaal van Wojtek de beersoldaat

Dat het niet helemaal ongebruikelijk is om dieren toe te voegen aan een legereenheid, hebben we al eens eerder gezien. Maar kom op, hoe moeilijk is het nu helemaal om een hondje te adopteren? Je roept ‘m, voert het beest wat eten en voor je het weet heb je een huisdier. Honden zijn nogal… hoe zeggen we dat beleefd… ongecompliceerd. Het Poolse leger pakte dat toch net even wat anders aan. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kregen zij gezelschap van een wel heel bijzondere soldaat. In 1942 ontfermden zij zich namelijk over Wojtek. Die naam betekent iets als ‘hij die van oorlog geniet’ of ‘lachende krijger’, wat eigenlijk een beetje hetzelfde is gek en stoer tegelijk. Maar het gekste/stoerste van alles? Wojtek was een beer.

Een meedogenloos roofdier

Een meedogenloos roofdier | Bron: Huffington Post

Wacht even. Het Poolse leger? Bestond dat dan nog in 1942?

Jazeker. Nadat eerst de Duitsers het westen waren binnengevallen en later de Sovjets ook nog eens het oosten annexeerden, was de Poolse regering ‘m gesmeerd naar Engeland. Van daaruit bleven zij het leger aansturen. Dat was in eerste instantie niet zo heel groot meer, maar nadat de Russen hun Poolse krijgsgevangenen vrijlieten, begonnen die gewoon een nieuw leger. Ze sloten zich aan bij de geallieerden en een aantal eenheden kwamen terecht in Perzië, het hedendaagse Iran. Vanaf daar begonnen ze aan een lange opmars naar Egypte en Palestina onder aanvoering van het Britse leger.

Oké, duidelijk. En de beer?

Die hadden ze toen al, dat zat namelijk zo: de Russen brachten hun vrijgelaten krijgsgevangenen natuurlijk niet netjes terug naar huis. Ze zetten gewoon de deuren van het Siberische strafkamp open en vertelden de soldaten dat ze vrij waren om te gaan. Ze volgden de route richting de Kaspische Zee om die over te steken en zo de Sovjet-Unie te verlaten. En onderweg vormden ze dus een nieuw leger. Aan de overkant van de zee, in Perzië, stuitten ze in de bergen op een herdersjongetje die daar een beetje rondliep met een berenjong in een zak alsof het niets was. Het jochie had de beer gekregen van jagers die de moeder hadden afgeschoten. Van de beer, niet van het jongetje.

De herdersjongen sleepte de beer gewoon in de zak achter hem aan, tot de soldaten hem overhaalden de zak te openen. Het beertje dook eruit, maar in plaats van dat hij er vandoor ging, bleef hij in de buurt van de soldaten rondscharrelen. Waarschijnlijk omdat hij nogal uitgehongerd was. De Polen hadden met de beer te doen, kochten hem van de jongen en noemden hem Wojtek. Ze probeerden de hongerige welp van alles te voeren, maar hij wilde niks hebben. Uiteindelijk vulden ze een bijna lege wodkafles met gecondenseerde melk en dat werkte. Zie je hoe we daar ‘bijna leeg’ zeiden? Wojtek bleek wel van een drankje te houden.

Mmm, 'melk'

Mmm, ‘melk’ | Bron: Miswotjeksopot.org

Maar konden ze wel een beer meenemen dan?

Ja hoor. Het welpje reisde gewoon met de soldaten mee door heel Perzië, Irak, Syrië, Palestina, Egypte en later Italië. In de eerste maanden lieten ze hem slapen in hun eigen dekens of uniformen, maar naarmate het beest groter werd, moesten ze steeds nieuwe bedden verzinnen. Uiteindelijk pasten ze de laadruimte van een vrachtwagen zo aan, dat het de permanente slaapplek werd van Wojtek. Hij was uitstekend gezelschap. Hij hield van lange wandelingen en koude baden. Soms deden ze ergens een kustplaats aan, waarna Wojtek direct het water indook. Wat er dan weer voor zorgde dat de onvoorbereide locals het op een rennen zetten. Wojtek hield ook van worstelen en hij was sportief: hij liet zijn menselijke tegenstanders vaak winnen.
[RELATED id=’256557′]
Wojtek werd groot en sterk en dronk al een tijdje niet meer alleen melk. Zijn dieet bestond nu toch vooral uit fruit, jam, honing, stroop en bier. Jep, bier. En sigaretten, daar was Wojtek dol op. Om te eten welteverstaan, maar ze moesten wél eerst opgestoken worden, anders hoefde hij ze niet. Hij had ook nog dierenvrienden trouwens. Namelijk een hond en een aap waar de Britten mee rondreisden. Eenmaal probeerde Wojtek vrienden te worden met een grazend paard, maar die trapte van schrik naar achteren en raakte Wojtek vol in het gezicht. Daarna wilde hij nooit meer in de buurt van paarden of ezels komen.

Wel in de buurt van vrouwen. Dat dan weer wel.

Wel in de buurt van vrouwen. Dat dan weer wel. | Bron: io9.com

Maar was Wojtek dan alleen maar een soort mascotte?

Eerst wel, maar de lange reis die de Polen aflegden, ging helemaal niet door oorlogsgebied. Er was dus behalve het reizen nauwelijks actie te beleven. Dat veranderde toen de troepen in 1944 vanuit Egypte over wilden steken naar Italië. Dieren waren niet toegestaan aan boord van de schepen. Maar de Polen waren vindingrijk en gaven Wojtek een rang, dienstnummer en zelfs een salaris. En ze leerden hem fatsoenlijk salueren. Nadat al het papierwerk in orde was gemaakt, was Wojtek niet meer zomaar een beer, maar officieel onderdeel van het Poolse leger en mocht hij aan boord. Aan de overkant riepen de Britse bevelhebbers de Polen een voor een op. Alleen ene korporaal Wojtek reageerde niet. ‘Hij spreekt alleen Pools,’ was de lacherige verklaring.

En vocht hij daarna ook mee?

Vechten deed hij niet echt, maar hij kwam zeker van pas. Bij Monte Cassino kwamen de Polen en Britten in een grote veldslag terecht met de Duitsers die alles op alles zetten om het gebied in handen te houden. Het was nooit de bedoeling geweest om Wojtek in te zetten, dus de Polen ketenden hun grote vriend aan een vrachtwagen zodat hij niet in de vuurlinie terecht zou komen. Maar degene die de taak had gekregen om tussen het aanleveren van kratten munitie op Wojtek te passen, werd naarmate de strijd voortduurde naar voren geroepen om ook mee te vechten.
[RELATED id=’258075′]
Wojtek werd alleen achtergelaten. Maar de beer was nieuwsgierig en had de afgelopen jaren geleerd om lekker met de mannen mee te doen. Wojtek maakte de ketting los en begon op eigen houtje kratten munitie naar de soldaten te slepen. Daarbij had hij totaal geen last van al het lawaai van de kanonnen om hem heen. Hij bleef gewoon heen en weer lopen om nieuwe kratten aan te slepen. De geallieerden wonnen de slag en wisten het hele gebied in handen te krijgen. Na de strijd veranderde de divisie waar Wojtek deel van uitmaakte officieel hun embleem naar een beer die een mortier vasthoudt.

Deed-ie ook eens wat anders dan zuipen en zwemmen.

Deed-ie ook eens wat anders dan zuipen en zwemmen. | Bron: Thesoldierbear.com

Hoe liep het af met Wojtek?

Na de oorlog trokken de Poolse soldaten samen met hun Britse strijdmakkers naar Engeland. Daar werden de divisies ontmanteld en ging ieder een eigen kant op. Wojtek was altijd een beetje van iedereen geweest en nu was het tijd om afscheid van hem te nemen. De dierentuin van Edinburgh bood aan hem op te nemen en dat gebeurde. De soldaten namen afscheid en Wojtek vertrok naar Schotland. Elk jaar kwamen veel van zijn oude kameraden hem daar opzoeken en zij bleven dan urenlang bij hem zitten om met hem in het Pools te praten. Hij antwoordde uiteraard nooit, maar hij leek alles te begrijpen. Dit bleef zo tot 1963, toen Wojtek van ouderdom stief. Van Canada tot aan Londen zijn gedenkstenen voor Wojtek te vinden. In 2014 kreeg hij in Kraków zijn eigen standbeeld en datzelfde jaar werd bekend dat men ook in Edinburgh een beeld van hem wil. Daar moet hij zij aan zij met een Britse soldaat gaan lopen als aandenken aan de gezamenlijke Pools-Britse strijd. (PV)

Wojtek: held

Wojtek: held | Bron: inside-poland.com

Meer van dit soort bijzondere verhalen lezen?

Neem dan ook eens een kijkje in onze Vreemde Geschiedenis-basket.

Reageer op artikel:
Het bijzondere verhaal van Wojtek de beersoldaat
Sluiten