Dit wereldberoemde kunstwerk beeldt maar liefst 125 spreekwoorden uit

Dit wereldberoemde kunstwerk beeldt maar liefst 125 spreekwoorden uit

De kunstenaar Pieter Bruegel de oude kwam uit een echte schildersfamilie en woonde en werkte in de 16de eeuw in Nederland. Hij is vooral bekend geworden om zijn scènes uit het dagelijks leven van boeren en burgers.

Een boeren bruiloft, het soort schilder waar Bruegel bekend om staat
Een boeren bruiloft, het soort schilder waar Bruegel bekend om staat | Bron: Pieter Bruegel de oude

Het schilderij ‘De verkeerde wereld’ van Pieter Bruegel de oude lijkt een misschien wat druk, maar verder normaal tafereel van burgers in een Nederlands dorp in de Renaissance. Als je goed kijkt, zie je echter dat de mensen op het schilderij een aantal wel erg vreemde dingen doen. Zo valt iemand van een os op een ezel en warmt iemand anders zich lekker aan de vlammen van een brandend huis.

De verkeerde wereld
De verkeerde wereld | Bron: Pieter Bruegel

Wat Bruegel hier geschilderd heeft, is dan ook geen scène uit het dagelijks leven, maar een schilderij vol spreekwoorden. Er zijn maar liefst 125 spreekwoorden in dit schilderij gepropt.

125 spreekwoorden?

Voor je gaat proberen om al deze spreekwoorden terug te vinden. Dit schilderij is bijna 500 jaar oud. Een aantal van deze spreekwoorden kennen en gebruiken we nu nog steeds. Vooraan op het schilderij zie je bijvoorbeeld iemand die een put dicht aan het gooien is, nadat er een kalf in verdronken is en wordt er bij iemand een spaak in het wiel gestoken. Misschien herken je nog wel meer spreekwoorden. Kan je de mensen vinden die elkaar bij de neus nemen?

Andere van deze spreekwoorden worden nu niet meer regelmatig gebruikt en zijn dus lastiger te herkennen. Op het midden van het schilderij zie je bijvoorbeeld een vrouw die haar echtgenoot een blauwe mantel aantrekt. Wij herkennen hier niet zo snel een spreekwoord in, maar het spreekwoord is er wel degelijk. Iemand een mantel omhangen staat voor het bedriegen van deze persoon.
Zelfportret met een kunstkoper

Zelfportret met een kunstkoper | Bron: Pieter Bruegel de oude

Een ander voorbeeld zie je rechts voor. Hier is een man naar de oven aan het gapen. Ook dit is uiteraard geen toeval. Het naar de oven gapen staat symbool voor meer proberen dan je daadwerkelijk uit kan voeren. Voor alle rare dingen op dit schilderij, zoals een vrouw die bezig is de duivel op een kussen te binden, ligt de verklaring in een spreekwoord of gezegde.
Kinderspelletjes

Kinderspelletjes | Bron: Pieter Bruegel de oude

Wat een vreemd schilderij

Helemaal vreemd in het oeuvre van Bruegel is dit aparte werk niet. Naast dingen als boeren bruiloften schilderde hij ook een schilderij wat het spreekwoord ‘De blinden leiden de blinden’ uitbeeldt. En maakte hij eerder een schilderij vol met verschillende kinderspelletjes en een schilderij waarin twaalf verschillende cirkels twaalf gezegden te zien zijn. Dit zoekplaatje zou de Renaissance mens echter wel enige tijd bezig gehouden hebben, een soort voorloper van ‘Waar is Wally’ dus. (KC)
Twaalf gezegden

Twaalf gezegden | Bron: Pieter Bruegel de oude