De koningin die haar eigen bevolking afslachtte om onafhankelijk te blijven

De koningin die haar eigen bevolking afslachtte om onafhankelijk te blijven

Ten oosten van het Afrikaanse continent ligt Madagaskar. Je kent het vast van de pinguïns en andere schattige dierentuindieren. Ver voor die tijd werd het geregeerd door een koningin met de bijnaam ‘De Wrede’. In de 33 jaar dat ze regeerde, roeide ze de helft van haar eigen bevolking uit. Haar naam was koningin Ranavalona I van Madagaskar.

Koningin Ranavalona: best een beetje gestoord
Koningin Ranavalona: Best een beetje gestoord. | Bron: Wikipedia

Eerst een Madagaskaraanse voorgeschiedenis

Na jaren van conflicten op het eiland, waren de meeste strijdende stammen aan het eind van de 18de eeuw eindelijk verenigd onder het gezag van van koning Andrianampoinimerina. Hij zorgde ervoor dat iedereen voldoende land had om van te leven. Maar dit was niet de enige verandering die hij bracht. Voor deze tijd werd Madagaskar compleet met rust gelaten door westerlingen, maar daar kwam gauw verandering in. Voor de Engelsen was het de perfecte hang-out om even bij te tanken op weg naar India en voor de Fransen was het vooral een kwestie van: we-willen-heel-Afrika-en-dus-ook-Madagaskar.

Da’s ook niet leuk

Nee, dat vonden ze daar ook niet. Koning Andrianampodinges wel, omdat hij dacht dat hij van de vreemdelingen zou kunnen leren. De rest van het eiland, waaronder de hogepriesters, dachten daar heel anders over. En zijn eigen oom was het er zelfs zo ontzettend niet mee eens, dat hij de koning probeerde om te leggen. Dat mislukte doordat iemand van een stam uit de buurt de koning van het plan op de hoogte bracht. De koning was daarop zo dankbaar, dat hij de dochter van de man adopteerde en haar vervolgens uithuwelijkte aan zijn zoon, prins Radama.

De good guy in dit verhaal: koning Andrianampodinges
De good guy in dit verhaal: koning Andrianampodinges. | Bron: Wikipedia

Die dochter was Ranavalona?

Ja. En hoewel de prins al elf andere vrouwen had, besliste de koning dat Ranavalona voortaan bovenaan in de rangorde zou staan. Maar Radama had daar helemaal geen zin in en besteedde amper aandacht aan haar. Ze was lomp en had een grote mond en de prins gaf de voorkeur aan wat minder trotse vrouwen die hem niet constant op z’n zenuwen werkten. Ook qua beleid zaten ze niet bepaald op één lijn. Radama was net als zijn vader geïnteresseerd in de buitenlanders, maar Ranavalona wilde daar niets van weten.
[RELATED id=’246179′]

Had zij daar invloed op?

Tot haar grote frustratie niet. Dat werd nog erger toen Radama in 1810 koning werd en missionarissen toeliet. Radama was vastbesloten zijn land een nieuw tijdperk in te loodsen. Ze bouwden scholen en de missionarissen hielpen bij het ontwikkelen van een schrift; iets wat ze voor die tijd niet hadden. Ranavalona keek met afgrijzen toe hoe langzaamaan de plaatselijke goden werden vervangen door een nieuwe religie.

Maar Radama werd ziek en overleed in 1828. Zijn officieren startten met voorbereidingen om zijn neef, prins Rakatobe, op de troon te zetten, maar Ranavalona had andere plannen. Zij had in de loop der jaren door haar onafhankelijkheidsstrijd een flinke aanhang gekregen die ze opstookte. Ook liet ze de hogepriesters vertellen dat zij door de goden was uitgekozen het land te leiden. Haar plan werkte en ze werd geïnstalleerd als de nieuwe koningin. Direct erna liet ze al haar tegenstanders en rivalen executeren, waaronder ook prins Rakatobe.

Koningin Ranavalona, gekleed in haar lievelingskleur: bloed
Koningin Ranavalona, gekleed in haar lievelingskleur: bloed. | Bron: Wikipedia

Zo, die begon lekker

En dat was dus pas het begin. Ze verbrak alle banden met de Engelsen en Fransen en verbood het christendom. Dat maakte haar in eerste instantie een held en een strijder voor de onafhankelijkheid. Maar naarmate ze ouder werd, sloeg ze door. Wat Ranavalona betrof was de enige goede buitenlander een dode. Er waren inmiddels aardig wat praktiserende christenen en buitenlanders op het eiland en de koningin liet ze allemaal opjagen. Gevangenen werden van of tegen een rots gesmeten, vergiftigd, levend gekookt of onthoofd. Soms een combinatie van die dingen.

Er waren wel een paar westerse dingen die ze toeliet. Zeep, bijvoorbeeld. Maar nadat ze zelf had geleerd hoe ze dit moest maken, had ze de Fransen die het op het eiland hadden geïntroduceerd niet meer nodig. Ze maakte een jaarlijks spektakel van een openbaar zeepbad voor haarzelf. Na afloop sprenkelde ze haar badwater over de toeschouwers zodat zij een beetje in haar zelfbedachte goddelijkheid konden delen. En wapens, die vond ze ook nuttig. Dankzij de Fransen had Ranavalona binnen de kortste keren hele fabrieken staan om eigen wapens te fabriceren. En drank, dat ook.

Van moorden word je moe en dan laat je je dragen
Van moorden word je moe en dan laat je je dragen. | Bron: Wikipedia

Maar waarom werd ze nou ‘de wrede’ genoemd?

Nou ja, vanwege de martelpraktijken die we net al noemden natuurlijk. Maar dat was niet het enige. Om de economie te stimuleren en onafhankelijk te blijven, verkocht ze haar eigen onderdanen als slaven. Wanneer die eenmaal waren verkocht, werden ze direct als verraders bestempeld en nam Ranavalona ze opnieuw gevangen en slachtte ze af. Ook was ze vastbesloten het hele eiland te onderwerpen en liet in die expansiedrift vrijwel niemand leven.
[RELATED id=’236326′]
In 1861 kwam er een eind aan haar heerschappij toen ze op 79-jarige leeftijd in haar slaap overleed. Ranavalona had moderne steden laten bouwen en was een van de weinige Afrikaanse heersers die geen kolonisten toeliet. En hoewel dat op zich dus totaal niet verkeerd klinkt, moest er een absurd hoge prijs voor worden betaald. Van de vijf miljoen mensen op het eiland, had ze in haar regeerperiode bijna de helft laten vermoorden. Haar beleid werd na haar dood nog even voortgezet, maar in 1898 lukte het de Fransen alsnog Madagaskar in te lijven. (PV)