5 redenen om de aangeleerde Gooise ‘Rrr’ per direct te verbannen

Froot.nl 30 mei 2018 Froot

Het Gooi – ook wel Gooiland – is een Nederlandse landstreek in het zuidoosten van de provincie Noord-Holland en staat naast heel veel andere dingen bekend om de ‘Rrrr’, die je haat of gebruikt. Maakt allemaal niet uit, feit is dat er niets zo erg is als een aangeleerde Gooise ‘R’ en die horen we steeds vaker op onnatuurlijke wijze uit Nederlandse monden komen.

5 redenen om de aangeleerde Gooise ‘R’ te verbannen

Goed, de aangeleerde Gooise ‘R’. Misschien moeten we ons er niet zo over opwinden, maar dat doen we wel. Want het is irritant om aan te horen en de gebruiker maakt zich er belachelijk mee. 5 redenen om weer terug te gaan naar je natuurlijke ‘R’, hoe belachelijk die ook mag klinken.

gooise 'r'

1. Een aangeleerde Gooise ‘R’ is een marteling

Als het oorlog is en wij als verzetsstrijder door de vijand gepakt worden, is onze grote angst dat ze non-stop een naar de grote stad getrokken provinciaal met een aangeleerde Gooise ‘R’ de Gooi- en Eemlander laten voorlezen. Liever 24 uur lang een druppelende kraan op ons voorhoofd of een paar vingers eraf. Hoe goed je het ook probeert: een aangeleerde ‘R’ klinkt onnatuurlijk, dom en irritant.

2. Je gooit je authenticiteit over boord

Met een natuurlijk accent of dialect kom je zonder er iets voor te doen authentiek over en dat doet het goed bij de meeste mensen. Provincialen en studenten die naar de grote stad komen, lijken te denken dat prrraten met die belachelijke ‘R’ voorkomt dat je worrrdt gezien als boejjj. Wees gewoon trots op je afkomst. Bovendien sta je nog meer voor lul als je weer eens bij je vrienden en familie in de provincie aankomt.

3. Je bent een eenheidsworst

We houden van het studentenleven en hebben niets tegen het corps. Prima lui, maar ook behoorlijke eenheidsworsten. Waar het ze wordt aangeleerd weten we niet, maar of je nou in Utrecht, Maastricht, Leiden of Groningen op bezoek gaat bij het corps, ze praten allemaal met die ‘R’ en die leren ze nooit meer af. Later kom je ze tegen in de corrrporate business; allemaal een pot nat.

4. Het zegt niets over je status

Het is zonde van je tijd om indruk proberen te maken op statusgevoelige mensen, maar dat terzijde. Een Gooise ‘R’ zegt niks over je status, al denken Friese vrouwen dat wel. Lang dacht men dat die vermaledijde ‘R’ afkomstig is uit de adelijke familie. Het niet kloppende verhaal luidt dat Lodewijk XIV de ‘R’ niet kon uitspreken en in plaats daarvan een brallend keelgeluid uitkraamde. Uit beleefdheid zou zijn hof hem na hebben gedaan. Nogmaals: dit is een broodje-aap-verhaal. In dit onderzoek lees je waar de Gooise ‘R’, die natuurlijk helemaal niet Goois blijkt te zijn, wel haar oorsprong vindt.

5. Je bent simpelweg onverstaanbaar

‘Ik kom uit Ggoningen, maarj ik ben echt geen boej hooj.’ | ‘Dit is, zeg maarrrjjjj, zo bizoarrrjjjj.’ | ‘Vijf uuwrwr afsprrreken bij de spotschool?’ Als de Gooise ‘R’ er niet al vanaf jongs af aan is ingeramd, ben je simpelweg niet te verstaan. Misschien wel de belangrijkste reden om terug te gaan naar je roots.

De Gooise ‘R’ toch aanleren?

Mocht je ‘m om wat voor redenen toch willen aanleren: we leven in een vrij land, dus ga je gang. Maar doe het dan wel goed. Koen Sebregts promoveerde op de letter ‘R’. Begin deze eeuw vroeg hij in HEMA’s verspreid over Nederland en Vlaanderen honderden mensen om een aantal plaatsnamen voor te lezen.

“Je hoort de Gooise r in Nederland steeds meer; in Vlaanderen niet, trouwens. Maar die is nog steeds best complex: als je de tong naar achteren trekt, zijn alle drie de belangrijke spieren in de tong bezig met het maken van die klank”, legde hij een aantal jaren geleden uit in het NRC Handelsblad. “Ik onderscheid maar één Gooise r, hoewel je die met de tong op twee manieren kunt maken. Sommige mensen maken de Gooise r met een zadelvormig naar achteren getrokken tong, bij anderen wipt het puntje van de tong omhoog.”

De uitleg van Wikipedia: Voor een klinker wordt de klank als een huig-r gerealiseerd ([ʀ]), voor medeklinkers en aan het eind van een frase treedt een tong-r (approximant) op die niet trilt: [ɹ]: daajdooj), of zelfs volledig geëlideerd wordt (daadoo). De onhoorbare r behoudt dan echter wel de normale invloed op omliggende klanken, die sterk kan zijn (weet/weer, dood/door) of zwak (daad/daar). Een zodanig gevormd daadoo heeft in de optiek van fonetici dan ook heel andere klinkers dan halo.

Reageer op artikel:
5 redenen om de aangeleerde Gooise ‘Rrr’ per direct te verbannen
Sluiten